دوشنبه ۲۳ شهریورماه، در ادامه نشستهای «دوشنبههای سرو»، جمعی از راهنمایان تور و فعالان گردشگری در مجموعه گردشگران سرو شیراز گرد هم آمدند تا درباره شرایط امروز گردشگری، تجربه راهنمایان تور و نقش روایت در معرفی مقصد گفتوگو کنند. در این نشست، مهدی میرعظیمی، معمار روایت، با طرح موضوع «روایت گردشگری» بر اهمیت تبدیل جاذبهها، شخصیتها و تجربههای یک مقصد به روایتهایی تأثیرگذار برای گردشگر تأکید کرد.
این نشست با حضور آقای محسن یزدانپناه، مدیر مجموعه گردشگران سرو شیراز، و گروهی از راهنمایان تور برگزار شد و بخش قابل توجهی از گفتوگوها به این موضوع اختصاص داشت که در فضای متغیر امروز گردشگری، چگونه میتوان همچنان تجربهای معنادار برای گردشگر خلق کرد و ارتباط او با مقصد را عمیقتر ساخت.
روایت؛ بخشی از تجربه مقصد
مهدی میرعظیمی در این نشست با طرح مفهوم «روایت مقصد» از این منظر سخن گفت که گردشگر تنها برای دیدن یک مکان یا جاذبه سفر نمیکند؛ بلکه تجربه، معنا و حسی که از مقصد دریافت میکند، بخشی از آن چیزی است که در ذهن او باقی میماند.
در رویکرد روایت گردشگری، پرسش تنها این نیست که گردشگر چه چیزی را میبیند، بلکه این است که از آنچه میبیند چه داستانی دریافت میکند و چه احساسی با خود میبرد. بر همین اساس، یک مکان، یک شخصیت تاریخی، یک رسم محلی یا حتی یک عنصر ساده در مقصد میتواند با زاویه دید و روایت مناسب، به بخشی از هویت مقصد تبدیل شود.
در چارچوب «روایت مقصد» که مهدی میرعظیمی در این نشست به آن پرداخت، داستان میتواند آدمهای معمولی را به شخصیتهایی معنادار، مکانهای عادی را به نقاطی ویژه و رویدادها را به تجربههایی ماندگار تبدیل کند. همچنین میراث ناملموس، خاطرات، سفرنامهنویسی و انتقال حس مکان از جمله عناصری هستند که میتوانند به شکلگیری روایت مقصد کمک کنند.
از این منظر، راهنمای گردشگری تنها انتقالدهنده اطلاعات تاریخی و جغرافیایی نیست؛ بلکه میتواند با انتخاب زاویه نگاه، شیوه توصیف و پیوند دادن عناصر مقصد به یکدیگر، در ساختن تجربه گردشگر نقش داشته باشد.
راهنمایان تور؛ از عشق به گردشگری تا سازگاری با شرایط
در ادامه این نشست، حاضران درباره شرایط امروز صنعت گردشگری و انگیزه خود برای ادامه فعالیت در این حوزه صحبت کردند.
آقای علی عزیزی در بخشی از صحبتهای خود، وضعیت امروز راهنمایان گردشگری را به داستان «پیرمرد و دریا» تشبیه کرد؛ داستانی که در آن پیرمرد ماهیگیر پس از مبارزهای طولانی با دریا، با وجود از دست رفتن بخش زیادی از دستاوردش، تسلیم نمیشود و تلاش خود را ادامه میدهد. این تشبیه، تصویری از پایداری راهنمایان گردشگری و تلاش آنها برای ادامه فعالیت حرفهای در فضای فعلی این حوزه بود.
آقای امیر ارغوان نیز دغدغه اصلی خود و همکارانش را ارتقای سطح گردشگری کشور دانست و عنوان کرد بسیاری از راهنمایان تور به دلیل عشق به گردشگری وارد این حرفه شدهاند و اگر در این حوزه ماندهاند، دلیل آن علاقه عمیق به این کار بوده است. او تأکید کرد راهنمایان گردشگری در موقعیتهای مختلف تلاش کردهاند خود را با شرایط موجود سازگار کنند و حتی در دورههایی که امکان فعالیت کمتری وجود دارد، میتوانند از فرصت برای افزایش دانش و ارتقای توانمندیهای حرفهای خود استفاده کنند.
آقای امین ریاستی نیز با اشاره به ضرورت پذیرش دوباره و نگاه واقعبینانه به وضعیت گردشگری، رسالت فعالان این حوزه را کمک به رساندن گردشگری به افقی روشن دانست. او با اشاره به تغییر بازار هدف گردشگری گفت گردشگران همچنان به ایران علاقهمند هستند، اما الگوی حضور و گروههای هدف تغییر کرده است. به گفته او، ممکن است بخشی از گردشگر کلاسیک گذشته دیگر همان علاقه قبلی را به سفر به ایران نداشته باشد، اما گردشگران جوانتر و علاقهمند به سفرهای ماجراجویانه همچنان مشتاق دیدن ایران هستند.
او همچنین بر اهمیت شکلگیری چنین جمعهایی تأکید کرد و گفت گفتوگو و استفاده از تجربه همکاران میتواند به افزایش دانش، رشد حرفهای و ارتقای توانمندی فعالان گردشگری کمک کند.
آقای مجتبی اشتیاق نیز با تأکید بر همین نگاه، ماندگاری بخشی از فعالان گردشگری در این حوزه را ناشی از علاقه آنها به گردشگری دانست و گفت افرادی که همچنان در این عرصه فعالیت میکنند، لزوماً آن را تنها یک شغل با معیارهای مادی و مالی نمیبینند و علاقه به گردشگری یکی از عوامل اصلی ادامه مسیر آنهاست.
خانم محبوبه غلامی نیز ضمن تأیید صحبتهای دیگر حاضران، ادامه فعالیت راهنمایان باقیمانده در این حوزه را نشانه علاقه و تناسب عمیق آنها با گردشگری دانست؛ افرادی که به تعبیر او برای این حوزه ساخته شدهاند و همچنان مسیر خود را ادامه میدهند.
آقای نیما فلاحی نیز با تأکید بر عشق به گردشگری و علاقه به کاری که سالها در آن فعالیت کردهاند، گفت فعالان این حوزه تلاش میکنند خود را با شرایط جدید وفق دهند تا بتوانند مسیر فعالیت حرفهای خود را ادامه دهند.
در این نشست، آقای مجید صحت، آقای علی عزیزی، آقای امیر ارغوان، آقای امین ریاستی، خانم الهام محمدی منفرد، آقای مجتبی اشتیاق، آقای سجاد اکبری، آقای محمد حیدری، آقای احسان غلامی، آقای نیما فلاحی، خانم محبوبه غلامی، خانم رویا هاشمی و آقای آریان شیبانی نیز از جمله راهنمایان گردشگری حاضر در این جلسه بودند.
عشق؛ کلیدواژه مشترک راهنمایان گردشگری
در بخش دیگری از نشست، مهدی میرعظیمی با اشاره به تکرار مفهوم عشق در صحبتهای راهنمایان گفت آنچه در سخنان حاضران بهعنوان یک کلیدواژه مشترک تکرار شد، «عشق» بود؛ عشقی که در میان راهنمایان گردشگری به حرفه، مقصد، سفر و کاری که برای آن سالها تلاش کردهاند، معنا پیدا میکند.
از نگاه او، همین علاقه میتواند یکی از سرمایههای مهم انسانی گردشگری باشد؛ سرمایهای که افراد را به یادگیری، سازگاری، حفظ ارتباط با همکاران و ادامه مسیر حرفهای ترغیب میکند.
گردشگری؛ حرفهای که به روایت نیاز دارد
در مجموع، این نشست از یک سو فرصتی برای شنیدن تجربهها و دغدغههای راهنمایان گردشگری بود و از سوی دیگر، موضوع «روایت» را بهعنوان یکی از عناصر مهم تجربه مقصد مورد توجه قرار داد.
در نگاه معماری روایت، مقصد تنها مجموعهای از بناها، جاذبهها و اطلاعات تاریخی نیست. آنچه به مقصد هویت میدهد، ارتباط میان مکان، انسان، خاطره، فرهنگ، تجربه و داستان است. راهنمای گردشگری نیز میتواند در این میان، نقشی فراتر از انتقال اطلاعات داشته باشد؛ او میتواند بخشی از تجربهای باشد که گردشگر از یک شهر و فرهنگ با خود به همراه میبرد.
همانگونه که در رویکرد «روایت مقصد» مطرح میشود، هر درخت، هر تختهسنگ و هر انسان میتواند حامل داستانی باشد و وظیفه روایتگر، دیدن و کشف این لایهها و تبدیل آنها به تجربهای قابل درک برای مخاطب است.
برگزاری چنین نشستهایی میتواند فرصتی برای تبادل تجربه، بازخوانی مسائل روز گردشگری و پیدا کردن زاویههای تازه برای روایت مقصد باشد؛ مسیری که در آن دانش، تجربه و روایت حرفهای میتوانند در کنار یکدیگر به خلق تجربهای عمیقتر برای گردشگر کمک کنند.
مجتمع گردشگران سرو شیراز
مجتمع گردشگران سرو شیراز یکی از مراکز آموزشی گروه گردشگران است که از سال ۱۳۸۹ با هدف توسعه آموزشهای تخصصی فعالیت خود را آغاز کرده است. این مجموعه با برگزاری دورههای آموزشی، نشستهای تخصصی، کارگاههای مهارتی و رویدادهای فرهنگی، تلاش میکند فضایی برای یادگیری، تبادل تجربه و ارتقای دانش حرفهای در حوزههای مختلف فراهم کند.
گردشگران سرو به عنوان بخشی از گروه گردشگران شیراز، در کنار فعالیتهای آموزشی خود، همواره از برنامههای علمی، فرهنگی و گفتوگومحور حمایت کرده و با میزبانی نشستهای تخصصی، زمینه تعامل میان فعالان حوزههای آموزش، فرهنگ و کسبوکار را فراهم آورده است. برگزاری مجموعه نشستهای «دوشنبههای سرو» نیز در همین راستا و با هدف ایجاد فضایی برای هماندیشی، انتقال تجربه و شکلگیری گفتوگوهای اثرگذار میان فعالان حوزه تعلیم و تربیت برگزار میشود.