همزمان با هفته کتاب و کتابخوانی، نشستی فرهنگی با محوریت کتاب، داستان، موسیقی و گفتوگو، روز سهشنبه ۲۶ آبانماه ۱۴۰۵ با حضور حدود صد نفر از زندانیان و مددجویان در زندان مرکزی شیراز برگزار شد. در این برنامه، مهدی میرعظیمی، نویسنده و معمار روایت، با بیان داستانهایی درباره زندگی، انتخاب و امید، بر اهمیت بازنگری در مسیر زندگی و تفکیک هویت انسان از خطاهای او تأکید کرد.
به گزارش روابط عمومی انتشارات یکصفحهای، این نشست با حضور مدیران زندان مرکزی شیراز، جمعی از همکاران نهاد کتابخانههای عمومی شیراز، دکتر ابراهیمی، مسئول کتابخانه آرامگاه سعدی، و حدود صد نفر از زندانیان و مددجویان در سالن آمفیتئاتر زندان مرکزی شیراز برگزار شد.
برنامه با خوشامدگویی آقای اسکندری آغاز شد و در ادامه، مسئول فرهنگی زندان ضمن گرامیداشت هفته کتاب و کتابخوانی، از نیکوکارانی که در تجهیز و پشتیبانی از کتابخانه زندان مشارکت داشتهاند، قدردانی کرد. در این بخش، بهطور ویژه از مهندس شهرام یزدانی به دلیل اهدای کتاب به کتابخانه زندان تقدیر شد.
کتابخانه زندان مرکزی شیراز با در اختیار داشتن مجموعهای گسترده از کتابها، زمینه دسترسی زندانیان و مددجویان به منابع مطالعاتی را فراهم کرده است؛ ظرفیتی که میتواند در توسعه فعالیتهای فرهنگی، افزایش آگاهی و بهرهگیری سازنده از اوقات فراغت نقش داشته باشد.
کتاب؛ فرصتی برای شناخت جهان و خویشتن
در ادامه این نشست، قاسم شکری، از کارکنان زندان مرکزی شیراز با ۲۸ سال سابقه خدمت و نویسنده چند کتاب، درباره نقش مطالعه در رشد فردی و شناخت انسان سخن گفت.
او کتاب را فرصتی برای تجربه جهانهای متفاوت دانست و توضیح داد که مطالعه به انسان امکان میدهد بدون جابهجایی فیزیکی، با زندگی، اندیشهها و تجربههای دیگران آشنا شود.
شکری همچنین به نقش کتاب در شناخت احساسات و دنیای درونی انسان اشاره کرد و گفت گاهی مطالعه به احساساتی که سالها در وجود فرد شکل گرفتهاند، اما امکان بیان آنها فراهم نشده است، واژه و معنا میبخشد.
وی با تأکید بر پیچیدگی شخصیت انسان یادآور شد که همانطور که نمیتوان درباره محتوای یک کتاب تنها با خواندن یک صفحه قضاوت کرد، شناخت و داوری درباره انسان نیز نباید به یک دوره یا اتفاق از زندگی او محدود شود.
در بخش دیگری از برنامه، دکتر ابراهیمی، مسئول کتابخانه آرامگاه سعدی، با قدردانی از جهاندیده، درباره تأثیر مطالعه بر بازنگری در اندیشهها و تصمیمهای فردی سخن گفت.
او با اشاره به اینکه گاهی خواندن یک کتاب یا حتی مواجهه با یک واژه میتواند آغازگر تغییری در نگرش انسان باشد، مطالعه در محیط زندان را فرصتی برای تأمل درباره تجربههای گذشته و انتخاب مسیرهای تازه در زندگی دانست.
از معرفی کتاب تا اجرای موسیقی توسط زندانیان
یکی از بخشهای این نشست به مشارکت مستقیم زندانیان در برنامههای فرهنگی اختصاص داشت. در این بخش، پنج نفر از زندانیان به معرفی کتابهایی در زمینه خودشناسی، رشد فردی، موضوعات دینی و فرهنگی پرداختند و درباره محتوای آثار انتخابی خود با حاضران سخن گفتند.
همخوانی گروهی زندانیان و اجرای موسیقی با ساز تنبور نیز از دیگر بخشهای برنامه بود. در جریان این اجرا، یکی از حاضران که اهل کرمانشاه بود، درباره پیشینه و جایگاه فرهنگی تنبور در زادگاه خود توضیحاتی ارائه کرد.
حضور زندانیان در بخشهای مختلف برنامه، از معرفی کتاب تا اجرای موسیقی، فرصتی برای مشارکت فرهنگی و بیان تجربهها و علاقهمندیهای آنان فراهم کرد.
روایتهایی درباره انتخاب، امید و آغاز دوباره
مهدی میرعظیمی، معمار روایت، ایدهپرداز و نویسنده، در بخش دیگری از این نشست با روایت چند داستان درباره زندگی و انتخابهای انسان، گفتوگویی با زندانیان و مددجویان داشت.
او با بیان این جمله که «زندگی دوم انسان از زمانی آغاز میشود که بفهمد فقط یک زندگی دارد»، به اهمیت آگاهی از فرصت زندگی و امکان بازنگری در تصمیمها و رفتارهای فردی پرداخت.
میرعظیمی در ادامه، بر ضرورت تفکیک شخصیت انسان از رفتارهای نادرست او تأکید کرد و توضیح داد که ارتکاب یک خطا نباید بهتنهایی معیار تعریف تمام هویت یک فرد باشد. از این منظر، انسان فراتر از اشتباهات گذشته خود است و امکان یادگیری، اصلاح رفتار و انتخاب مسیر متفاوت را دارد.
او همچنین با طرح مفاهیم آزادی، آزادگی و رهایی، درباره تفاوت این مفاهیم و ارتباط آنها با نگرش انسان به زندگی سخن گفت.
میرعظیمی در بخشی از صحبتهای خود، با خواندن ابیاتی از مولانا بر اهمیت مسئولیت فردی، حفظ امید و نقش هر انسان در ایجاد تغییر تأکید کرد:
تو مگو همه به جنگاند و ز صلح من چه آید
تو یکی نهای، هزاری؛ تو چراغ خود برافروز
بهرهگیری از داستان در این گفتوگو، رویکردی بود که میرعظیمی برای طرح مفاهیمی مانند انتخاب، مسئولیتپذیری و بازنگری در زندگی به کار گرفت؛ رویکردی که بهجای بیان مستقیم توصیهها، مخاطب را با موقعیتهای انسانی و پرسشهایی درباره تصمیمها و رفتارهای خود روبهرو میکند.
گفتوگو درباره گسترش دسترسی به کتابهای صوتی و پادکستها
در بخش دیگری از این دیدار، موضوع فراهمکردن امکان پخش کتابهای صوتی و پادکستها برای زندانیان و مددجویان در اوقات فراغت مطرح شد.
این پیشنهاد با هدف گسترش دسترسی به محتوای فرهنگی و آموزشی شنیداری و ایجاد فرصتهای بیشتر برای بهرهمندی از کتاب و داستان مورد گفتوگو قرار گرفت.
استفاده از محتوای صوتی میتواند در کنار منابع مکتوب کتابخانه، شیوه دیگری برای دسترسی به آثار ادبی، داستانها و موضوعات آموزشی باشد و امکان بهرهمندی از این محتوا را برای گروههای بیشتری فراهم کند.
برگزاری این نشست در هفته کتاب و کتابخوانی، فرصتی برای توجه به جایگاه مطالعه و فعالیتهای فرهنگی در محیط زندان بود؛ فعالیتهایی که از طریق کتاب، داستان، موسیقی و مشارکت مخاطبان میتوانند زمینه گفتوگو، تأمل و آشنایی با تجربههای متفاوت انسانی را فراهم کنند.
همچنین حضور مهدی میرعظیمی و استفاده از روایت برای گفتوگو درباره مسائل انسانی، نمونهای از کاربرد داستان در طراحی برنامههای فرهنگی و آموزشی برای گروههای مختلف مخاطب بود؛ رویکردی که میتواند متناسب با ویژگیها و نیازهای هر محیط، در برنامههای فرهنگی و اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.